Hậu quả của bệnh mỡ máu

Xã hội ngày càng phát triển cũng đồng nghĩa với đời sống vật chất của con người ngày càng cao. Chính vì thế mà các bệnh chuyển hóa ngày càng tăng nhanh, trong đó có bệnh mỡ máu.

Hầu hết những người bị mỡ máu đều khỏe mạnh, chính vì vậy nhiều người không lường trước hậu quả của bệnh.

Mỡ máu là một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến tai biến mạch máu não, nhồi máu cơ tim và làm tăng nguy cơ tử vong ở bệnh nhân. Mỡ máu, đặc biệt là tăng LDL - C (Low Density Lipoprotein Cholesterol) là nguyên nhân chính gây vữa xơ động mạch. Khi thành mạch bị vữa xơ, đặc biệt là lớp áo trong dày lên làm hẹp lòng mạch, đồng thời thành mạch trở nên thô ráp làm cho tiểu cầu dễ bám vào. Nếu có thêm hồng cầu và sợi tơ huyết bám vào, cấu trúc sẽ bền chắc hơn và lớn dần lên. Khi cục tắc gây nghẽn trên 75% lòng động mạch hoặc khi cục tắc nghẽn hay mảng vữa xơ bong ra và trôi theo dòng máu, gây tắc mạch sẽ gây tai biến mạch máu não, nhồi máu cơ tim, tắc mạch chi.

Mỡ máu cao làm tăng đông máu vì photpholipid trong beta lipoprotein có tác dụng tương tự thromboplastin tổ chức.

Nếu mỡ được máu dẫn tới cơ quan, tổ chức không được tiêu thụ, ứ lại ở tế bào, sẽ phát sinh nhiễm mỡ, mỡ bọc quanh các phủ tạng (tim, gan…) làm suy yếu các cơ quan nhiễm mỡ. Gan nhiễm mỡ tuy lành tính nhưng có thể dẫn đến xơ gan.

Tăng cholesterol máu kéo dài có thể gây ra bệnh nhiễm sắc vàng: ứ đọng cholesterol và cholesterol este ở tổ chức (da, gân,vv... ) gây tăng sinh tế bào liên kết, ở người già có thể gây đục giác mạc do bệnh nhiễm sắc vàng.

Bệnh mỡ máu gây những hậu quả nguy hiểm. Vậy làm thế nào để phát hiện mỡ máu?

Thường người bị mỡ máu cao không có triệu chứng gì đặc biệt. Người bệnh chỉ tình cờ phát hiện ra khi khám sức khỏe định kỳ.

Một số trường hợp đặc biệt có thể phát hiện được bệnh nhờ một số dấu hiệu của lắng đọng cholesterol ở dưới da. Da có những nốt phồng nhỏ to bằng đầu ngón tay, màu vàng nhạt, không đau, không ngứa, mọc nhiều trên da mi mắt, khuỷu tay, bắp đùi, gót chân, da, lương, ngực….

                              

Lắng đọng cholesterol ở giác mạc (mắt cá)

Lắng đọng cholesterol ở dưới da

Khi bệnh phát triển nặng, có thể xuất hiện các triệu chứng như đau đầu, choáng, hoa mắt, bứt rứt trong người, thở ngắn, hồi hộp…, béo phì.

Do đó, để phát hiện bệnh nên đi khám sức khỏe định kỳ, đặc biệt đối với những người trên 45 tuổi, người có nguy cơ tim mạch, người thừa cân béo phì, người có chế độ sống ít vận động…

Nguyễn Tuyết

Công dụng của lá sen giúp hạ mỡ máu

Từ lâu hình ảnh hoa sen đã trở thành một biểu tượng thanh cao trong thơ ca, văn học, vươn lên từ bùn đất nhưng vẫn giữ được nét đẹp thanh khiết “chẳng hôi tanh mùi bùn”. Hình ảnh đó được ví như biểu tượng của con người Việt Nam và đã trở thành Quốc hoa của dân tộc ta. Tuy nhiên hầu hết mọi người chỉ biết đến vẻ đẹp của hoa sen mà không chú ý tới tác dụng chữa bệnh của hầu hết các bộ phận trên cây sen như: củ sen, ngó sen, hạt sen, tâm sen, gương sen, đặc biệt là lá sen.

 “Trong đầm gì đẹp bằng sen

Lá xanh bông trắng lại chen nhị vàng

Nhị vàng bông trắng lá xanh

Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn”.

Từ lâu hình ảnh hoa sen đã trở thành một biểu tượng thanh cao trong thơ ca, văn học, vươn lên từ bùn đất nhưng vẫn giữ được nét đẹp thanh khiết “chẳng hôi tanh mùi bùn”. Hình ảnh đó được ví như biểu tượng của con người Việt Nam và đã trở thành Quốc hoa của dân tộc ta. Tuy nhiên hầu hết mọi người chỉ biết đến vẻ đẹp của hoa sen mà không chú ý tới tác dụng chữa bệnh của hầu hết các bộ phận trên cây sen như: củ sen, ngó sen, hạt sen, tâm sen, gương sen, đặc biệt là lá sen.

Lá sen hay còn gọi là Hà diệp, Liên diệp từ lâu đã được ông cha ta sử dụng trong các bài thuốc có tác dụng giải thử, tiêu độc, cầm máu,... đây là kinh nghiệm dân gian từ bao đời truyền lại. Ngày nay cùng với sự phát triển của kỹ thuật y học lá sen đã được nghiên cứu và đưa vào sử dụng điều trị nhiều bệnh khác nhau, trong đó chủ yếu là tác dụng hạ mỡ máu.

Việc sử dụng lá sen ở các dạng khác nhau sẽ đem lại tác dụng chữa bệnh khác nhau như: Lá sen tươi có tác dụng thanh nhiệt giải thử, hay kết hợp với các vị thuốc khác như: Tây qua (dưa hấu), Bạch biển đậu ( hạt đỗ ván trắng) tạo thành bài thuốc có tác dụng chữa say nắng, cảm nắng có sốt cao mồ hôi ra nhiều thậm chí trúng thử đột nhiên ngất, hôn mê, vã mồ hôi, đau bụng, tiêu chảy. Lá sen khô có tác dụng an thần, điều hòa nhịp tim, hạ huyết áp, điều chỉnh đường huyết, giảm mỡ máu. Tốt nhất nên dùng lá sen bánh tẻ sẽ đem lại hiệu quả điều trị cao hơn.

Sở dĩ lá sen có tác dụng giảm mỡ máu điều hòa huyết áp, tim mạch, đường huyết là vì trong lá sen có nhiều thành phần hoạt chất của nhóm alkanoid như nuciferin có tác dụng giảm mỡ máu và flavonoid như quercertin, hyperin là những chất có hoạt tính sinh học cao.

Tác dụng chủ yếu của các hoạt chất Flavonoid có trong lá sen:

- Bắt giữ gốc tự do hydroxyl.

- Bắt giữ lipide peroxide.

- Làm chậm trễ đáng kể sự khởi đầu của quá trình peroxide lipide.

- Ngăn chặn sự peroxide hóa lipide.

- Ức chế sự sản sinh ra gốc tự do.

- Hoạt động chống oxy hóa rất mạnh, do đó có thể bảo vệ tế bào chống lại các tổn thương.

Tất cả các yếu tố trên đều có tác dụng bảo vệ tế bào, chống oxy hóa ngăn ngừa các nguy cơ xơ vữa thành mạch, giảm mỡ máu, điều hòa tim mạch, giảm tai biến mạch, bảo vệ tế bào gan,...

Bác sĩ Vũ Thị Tươi

Chế độ sinh hoạt của bệnh nhân mỡ máu

Mỡ máu là một trong những yếu tố nguy cơ chính làm tăng tỷ lệ đột quỵ và tử vong trong thế kỉ 21. Chế độ ăn uống, thay đổi lối sống là biện pháp cơ bản trong điều trị bệnh mỡ máu.

Chế độ ăn:

- Ăn nhiều rau quả và trái cây loại ít ngọt, nên ăn trái cây nguyên cả xác hơn là ép lấy nước uống, ăn nhiều chất xơ, uống nhiều nước (2l/ ngày).

- Tránh các thức ăn có chứa chất béo và cholesterol như thịt mỡ, phủ tạng động vật (tim, gan, lòng, óc…), da của các loại gia cầm, trứng, đồ chiên rán, dầu cọ, sữa và các chế phẩm từ sữa, đặc biệt là bơ, phomát.

- Tránh các thức ăn chế biến sẵn như mì tôm, xúc xích, bánh hamburger, bánh có nhân thịt băm, thịt rán, bim bim…

- Nên thay mỡ động vật bằng dầu thực vật (dầu đậu nành, dầu hướng dương, dầu ô liu...), thay thế thịt bằng cá, đạm thực vật như đậu tương…  Nếu ăn thịt, nên chọn các loại thịt nạc không lẫn mỡ, da và gân.

- Nên ăn nhiều thức ăn có chứa acid béo omega - 3 như cá thu, cá hồi, cá tra, cá ba sa, dầu cá…  rất tốt cho việc phòng ngừa huyết khối, có lợi cho sức khỏe tim mạch.

-  Giảm ăn đường tinh luyện như bánh kẹo, đường, các loại nước ngọt đóng chai…, hạn chế ăn tinh bột như gạo, khoai, sắn với lượng tinh bột trong khẩu phần ăn hàng ngày chiếm 55 - 60%.

- Bệnh nhân có bệnh tăng huyết áp kèm theo, đặc biệt đối với người lớn tuổi cần một chế độ ăn giảm muối.

- Hạn chế bia, rượu. Lượng rượu hàng ngày nên ít hơn 30 ml ethanol (ít hơn 720 ml bia, 300ml rượu vang và 60ml rượu Whisky). Uống rượu với lượng vừa phải (đặc biệt là rượu vang đỏ) có tác dụng bảo vệ tim do làm tăng lượng HDL - C và tác dụng chống oxy hóa.

- Bỏ hút thuốc lá: Thuốc lá là tác nhân quan trọng trong quá trình gây vữa xơ động mạch.

- Đối với những người béo phì cần có chế độ ăn giảm cân, giảm dần lượng calo hàng ngày, thường hạn chế ở mức 500calo/ ngày.

- Đối với những bị rối loạn chuyển hóa lipid máu do suy dinh dưỡng, ăn kiêng quá mức phải bổ sung protein với chế độ ăn thích hợp.

Chế độ ăn này nên duy trì lâu dài, cho dù hiện tại bạn có dùng thuốc hay không dùng thuốc.

* Chế độ luyện tập:

Việc tập luyện cần phải duy trì lâu dài do đó nên chọn các môn thể dục thể thao phù hợp với sở thích và điều kiện cá nhân như đi bộ, cầu lông… Thời gian tập luyện ít nhất 30 phút/ngày, 5 ngày / 1 tuần. Tập thể dục không những làm giảm LDL - C (xấu), làm tăng HDL - C (tốt) mà còn góp phần giảm cân nặng, giảm huyết áp, giảm nguy cơ bị bệnh mạch vành.

* Điều trị các bệnh lý gây ra bệnh mỡ máu

Sau khi đã thực hiện biện pháp ăn kiêng, luyện tập mà các thành phần mỡ máu của bạn vẫn không giảm đến mức độ cần thiết, lúc đó bạn cần phải dùng thuốc.

Bác sĩ Ninh Giang

Cách phòng tránh bệnh đái tháo đường

Hiện nay, đái tháo đường là căn bệnh chiếm tỉ lệ cao trên Thế giới, cứ 100 người thì có một người bị. Bệnh thường gây ra những biến chứng nguy hiểm như: suy thận, tai biến, nhồi máu cơ tim… Bệnh không chừa một ai cũng không ngoại trừ lứa tuổi nào. Vậy làm sao để phòng tránh căn bệnh này?

Phòng chống bệnh béo phì:

Để xác định bệnh béo phì, người ta dựa vào chỉ số BMI (chỉ số khối của cơ thể).

BMI = Cân nặng/(Chiều cao)2, trong đó cân nặng tính bằng kg, chiều cao tính bằng m.

Chỉ số này chỉ nên giữ trong khoảng 18,5 - 23.

- Vòng eo: Nam < 90cm, nữ <80cm.

- Tỉ lệ mỡ cơ thể: Nam< 25%, nữ <30%.

Không uống rượu bia nhiều:

Uống rượu quá nhiều gây nên chứng bệnh mỡ trong máu cao, chủ yếu cải biến thành triacylglyceride và protein mật độ thấp trong máu. Về mặt lâm sàng chứng minh được người uống rượu sẽ làm mỡ máu tăng cao. Đối với những bệnh nhân tiểu đường điều trị bằng insulin uống rượu khi đói bụng dễ gây ra đường huyết thấp. 

Gia tăng các hoạt động thể lực:

- Người bệnh nên chơi thể thao hơn 30 phút trong hầu hết các ngày.

- Tập thể dục khoảng 1 giờ/ ngày.

- Năng động trong mọi hoạt động, bước khoảng từ 5.000 đến 10.000 bước chân mỗi ngày.

- Tránh ngồi một chỗ quá lâu khi làm việc, nên nghỉ ngơi 5 phút sau 1 tiếng làm việc.

- Đối với phụ nữ, nên hạn chế làm việc vào ban đêm.

Có chế độ dinh dưỡng hợp lý:

- Ăn đa dạng: Nên ăn trên 15 loại thực phẩm mỗi ngày bằng cách ăn hỗn hợp, có nhiều món trong một bữa ăn, các món ăn nên thay đổi trong ngày, giữa các ngày, theo mùa… Nên hạn chế ăn những thức ăn ngọt nhiều như đường, nước ngọt, kẹo…

- Ăn chừng mực: Không ăn bữa nào quá no hay quá đói, không ăn thứ gì quá nhiều.

- Dùng dầu thực vật thay cho mỡ động vật, lượng đường bột vừa đủ theo nhu cầu hoạt động của cơ thể, tránh dư thừa dễ làm tăng cân.

- Nên ăn các loại thịt nạc, ăn cá nhiều hơn thịt. Ăn thêm các loại đạm thực vật như đậu hũ, các loại đậu khác.

- Nên hạn chế ăn mặn, nếu có cao huyết áp chỉ dùng dưới ½ muỗng cà phê muối mỗi ngày kể cả nêm nếm trong thức ăn.

- Dùng những loại thực phẩm chức năng có nguồn gốc thảo dược giúp phòng ngừa bệnh đái tháo đường.

Phương Thúy